Tan màu thi đấu thể hình là gì? VĐV bôi gì, luật cho phép gì và cách giữ an toàn cho da

Tan màu thi đấu trong thể hình là việc phủ một lớp màu nâu lên da trước khi vận động viên lên sân khấu, bằng sản phẩm tự nhuộm nâu hoặc phun màu (spray tan). Luật của Liên đoàn Thể hình và Fitness Quốc tế (IFBB) cho dùng cách này, với điều kiện lớp màu không lau ra được. Lớp màu tan nằm ngoài da, khác tắm nắng hay nằm giường tắm nắng.

Tôi không bán sản phẩm hay dịch vụ tan màu nào.

VĐV thể hình bôi gì lên người?

VĐV thể hình phủ lên người một lớp màu tan trước khi lên sân khấu, và có thể thêm dầu hoặc kem dưỡng: luật IFBB cho dùng hai thứ này ở mức vừa phải.

Tanning là gì? Tanning trong thi đấu thể hình là phủ một lớp màu nâu lên da. Luật IFBB gọi là “artificial body colouring and self-tanning products”, tức sản phẩm tạo màu cơ thể nhân tạo và sản phẩm tự nhuộm nâu.

Spray tan là gì? Spray tan là phun màu lên da bằng súng phun hoặc trong buồng phun, luật IFBB gọi là “airbrush tanning, cabin spray tanning”.

Theo FDA (cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ), sản phẩm tự nhuộm nâu (sunless tanner) thường được hiểu là loại tạo vẻ da rám mà không cần phơi nắng hay nguồn tia cực tím khác.

Về dầu, luật IFBB nghiêm cấm bôi dầu quá mức, còn dầu dưỡng thể và kem dưỡng ẩm thì “may be used in moderation”, tức được dùng vừa phải.

Đang có bệnh, đang dùng thuốc, đang mang thai hoặc có điều gì khiến bạn lo thì hỏi bác sĩ trước khi tan màu, rồi đọc mục Khi nào dừng tan màu và đi khám, khi nào gọi 115.

Vì sao màu da nằm trong tiêu chí chấm điểm thể hình?

Màu da nằm trong tiêu chí chấm điểm thể hình vì luật Men’s Bodybuilding bản 2026 của IFBB viết trọng tài xét “proportion, symmetry, muscle size and quality (density, separation, definition) as well as skin tone”, tức tỷ lệ, cân đối, kích thước và chất lượng cơ (độ đặc, độ tách, độ nét), cùng với màu da.

Bản luật này còn ghi trọng tài cần tìm “good skin tone with an absence of surgical or other scars, spots, acne or tattoos”: màu da đẹp, không có sẹo mổ hay sẹo khác, đốm, mụn hoặc hình xăm. Luật Women’s Bikini của IFBB bản 2024 viết “The skin tone should be smooth and healthy in appearance…”, nghĩa là màu da cần trông mịn và khoẻ. Đây là luật IFBB cho giải của IFBB.

Tôi từng thi đấu và ngồi ghế trọng tài 5 giải. Theo nhận định của tôi, lớp màu tan phủ đều giúp đường nét cơ dễ đọc hơn dưới đèn sân khấu, còn luật IFBB chỉ ghi chữ skin tone. Các tiêu chí khác có ở bài 5 tiêu chí chấm một thân hình nam đẹp.

Luật IFBB và WBPF cho phép gì, cấm gì khi tan màu?

Luật IFBB và WBPF đều cho tan màu thi đấu, với điều kiện màu không lau ra được và không có nhũ. Bảng dưới trích luật hai liên đoàn quốc tế, áp cho giải của chính họ: IFBB, bản Men’s Bodybuilding 2026, Art. 6.2–6.3, và World Bodybuilding & Physique Sports Federation (WBPF), bản luật 2018. Giải trong nước có điều lệ riêng, bạn xem điều lệ của giải mình dự.

Liên đoàn và việc	Được hay không	Trích nguyên văn và dịch
IFBB: tự nhuộm, phun màu	Được	“Artificial body colouring and self-tanning products may be used. Professional competition tanning methods (airbrush tanning, cabin spray tanning) may be used if applied by the professional companies and qualified personnel.” Màu nhân tạo và sản phẩm tự nhuộm được dùng. Phun màu chuyên nghiệp (súng phun, buồng phun) được dùng nếu do đơn vị chuyên nghiệp và người có chuyên môn thực hiện.
IFBB: màu lau ra được	Không	“If the tan comes off by simply wiping, the athlete will not be allowed to enter the stage.” Màu trôi khi chỉ cần lau thì vận động viên không được lên sân khấu.
IFBB: nhũ, vàng kim	Không	“Sparkles, glitter, shiny metallic pearls or gold coloring are prohibited… regardless of who applied them on the competitor’s body.” Cấm nhũ, kim tuyến, hạt ánh kim hoặc màu vàng kim, bất kể ai bôi.
IFBB: dầu, kem dưỡng	Vừa phải thì được, quá mức thì không	“The excessive application of oil on the body is strictly prohibited; however, body oils and moisturizers may be used in moderation.” Cấm tuyệt đối bôi dầu quá mức; dầu dưỡng thể và kem dưỡng ẩm được dùng ở mức vừa phải.
WBPF: nhuộm màu, phun màu	Được	“Body-colouring is allowed but the athlete has to make sure that the colour stays on the body and does not come off simply by wiping; air-brush tanning and cabin tanning may be used…” Được nhuộm màu, nhưng vận động viên phải bảo đảm màu bám trên người, không trôi khi chỉ cần lau; phun bằng súng và buồng phun được dùng.
WBPF: nhũ, kim tuyến	Không	“…sparkles, glitter, shiny metallic pearls or any other unnatural looking enhancements of the body colour are prohibited.” Cấm nhũ, kim tuyến, hạt ánh kim hoặc bất kỳ thứ gì khác làm màu da trông không tự nhiên.
WBPF: màu dây ra đồ thi	Không	“Body colouring that stains the competition attire is prohibited.” Cấm màu làm bẩn trang phục thi đấu.
WBPF: sân khấu, thảm, rèm	Nghĩa vụ của VĐV	“Competitors have to ensure that they do not stain the stage and its surroundings, especially carpets and curtains with body colour…” Thí sinh phải bảo đảm không để màu làm bẩn sân khấu và xung quanh, nhất là thảm và rèm.

Tan màu thi đấu có bắt buộc không? Luật IFBB ghi sản phẩm tự nhuộm “may be used” (được dùng). Giải bạn dự yêu cầu gì thì hỏi ban tổ chức giải đó.

Trang phục và cách trình diễn ở từng hạng thì khác nhau, tôi đã viết riêng ở bài các hạng mục thi thể hình.

Tan màu ở giải Kevin’s Classic diễn ra thế nào?

Ở giải Kevin’s Classic, tan màu nằm trong lịch của giải và làm hai lớp: lớp 1 sau khi cân đo hôm trước, lớp 2 vào sáng ngày thi. Hai lớp màu này rơi vào những ngày cuối của tuần cuối trước giải (peak week). Phần này dựa trên lịch và điều lệ của chính giải Kevin’s Classic.

Với giải Kevin’s Classic lần 5 tại Bắc Ninh, lịch dự kiến công bố ngày 26/08/2026 ghi ngày 28/09/2026: “16:00–17:00: VĐV thực hiện TAN màu lớp 1”. Theo lịch đó, tan màu lớp 1 xếp sau phần cân, đo, bốc thăm (13:30) và khai mạc (14:50). Cũng theo lịch dự kiến, ngày thi 29/09 bắt đầu lúc 7h00.

Điều lệ giải Kevin’s Classic lần 6 (Đồng Nai, 14–15/12/2026) ghi cân đo lúc 08h30 ngày 14/12, cân đo xong thì tan lớp 1. Thi đấu bắt đầu 7h00 ngày 15/12, tan lớp 2 thực hiện trong buổi sáng.

Điều lệ lần 6 của Kevin’s Classic cũng ghi phí tan màu 1.200.000 đồng và màu tan theo màu quy định của ban tổ chức. Điều lệ không nói vận động viên có bắt buộc dùng dịch vụ tan màu của ban tổ chức hay không, nên bạn hỏi ban tổ chức trước khi đăng ký.

Ảnh của ban tổ chức Kevin’s Classic lần 5 cho thấy khu tan màu đặt trong sảnh khách sạn, có các lều phun màu đen và sàn lót bạt. Người phun dùng súng phun, còn vận động viên đứng trong lều, giơ tay để phun.

FDA (Mỹ) có ba câu khuyên hỏi ở nơi phun sản phẩm chứa DHA. Tôi khuyên bạn hỏi đủ ba câu đó ở mọi lều phun màu; ba câu nằm ở mục kế tiếp.

Trước ngày cân đo, ai đang có bệnh, đang dùng thuốc, đang mang thai hoặc có điều gì khiến mình lo thì hỏi bác sĩ; cách xử lý khi có phản ứng nằm ở mục Khi nào dừng tan màu và đi khám, khi nào gọi 115.

DHA là gì và khi phun màu cần bảo vệ những chỗ nào?

Theo FDA (Mỹ, trang cập nhật 15/10/2024), sản phẩm tự nhuộm nâu thường chứa dihydroxyacetone (DHA), một chất tạo màu làm sẫm da bằng phản ứng với axit amin ở bề mặt da. Khi phun màu, FDA khuyên người được phun yêu cầu biện pháp bảo vệ mắt và vùng quanh mắt, môi, các vùng niêm mạc, và tránh hít hoặc nuốt phải sản phẩm.

Theo FDA, DHA trong mỹ phẩm chỉ được dùng ngoài da (“restricted to external application”): không cho môi, vùng mắt và bề mặt cơ thể có niêm mạc.

Phun DHA toàn thân trong buồng phun thì chưa được FDA duyệt, vì dữ liệu an toàn cho cách dùng này chưa được nộp để xem xét. Khi phun, FDA ghi có thể khó tránh (“it may be difficult to avoid”) việc sản phẩm dính vào vùng mắt, môi, niêm mạc hoặc đi vào trong cơ thể.

Ba câu FDA khuyên hỏi nơi phun màu

Khi cân nhắc một cơ sở phun sản phẩm chứa DHA, FDA khuyên hỏi ba câu sau:

1. Mắt và cả vùng quanh mắt có được bảo vệ không?
2. Môi và mọi vùng cơ thể có niêm mạc có được bảo vệ không?
3. Người được phun có được bảo vệ khỏi hít hoặc nuốt phải sản phẩm không?

Tôi khuyên hỏi thêm thành phần: theo FDA, ở Mỹ sản phẩm dùng riêng cho người làm nghề, như trong buồng phun, không bắt buộc ghi thành phần trên nhãn.

Chống nắng và phản ứng đã được báo cáo

Lớp màu tan không thay kem chống nắng. Theo FDA, chỉ loại có thành phần chống nắng và ghi chỉ số SPF mới “may provide protection” (có thể bảo vệ da trước nắng).

FDA đã nhận báo cáo về phát ban và, chủ yếu ở buồng phun, ho, chóng mặt, ngất. Cơ quan này ghi “It is uncertain”: chưa chắc thành phần hay tổ hợp thành phần nào gây ra (nếu có), dị ứng của từng người có góp phần không, hay do yếu tố ngoài sản phẩm như bệnh có sẵn.

Ở giải trong nước, thành phần và cách chuẩn bị da thì hỏi đơn vị tan màu hoặc ban tổ chức. Da có phản ứng thì dừng và làm theo mục Khi nào dừng tan màu và đi khám, khi nào gọi 115; khó thở, thở rất nhanh hoặc đột ngột rất chóng mặt thì gọi 115 ngay.

Những cách không nên dùng để lên màu da trước khi thi

Ba cách không nên dùng để lên màu da trước khi thi thể hình: giường tắm nắng, phơi nắng cho sạm và viên uống “lên màu da”.

• Giường và đèn tắm nắng. NHS (cơ quan y tế quốc gia Anh) dẫn khuyến cáo của Cancer Research UK rằng không nên dùng giường hay đèn tắm nắng. Theo NHS, chúng có thể nguy hiểm hơn nắng tự nhiên (“can be more dangerous”) vì dùng nguồn tia UV tập trung. Rủi ro gồm ung thư da, lão hoá da sớm, bỏng da và kích ứng mắt. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyên tránh thiết bị tắm nắng nhân tạo.
• Phơi nắng cho sạm. NHS ghi cháy nắng làm tăng nguy cơ ung thư da, và người có màu da nào cũng có thể mắc. FDA (Mỹ) viết rằng bằng chứng gợi ý (“Evidence suggests”) việc tắm nắng làm tăng mạnh nguy cơ ung thư da.
• Viên uống “lên màu da”. FDA ghi không có viên uống nào được duyệt cho mục đích này. Loại viên này được quảng bá là nhuộm da bằng cách uống chất tạo màu liều rất lớn, thường là canthaxanthin. Tác dụng phụ FDA nêu có lắng tinh thể ở mắt; FDA cũng dẫn các báo cáo về buồn nôn, co thắt bụng, tiêu chảy, ngứa nặng và nổi mề đay.

Khi nào dừng tan màu và đi khám, khi nào gọi 115

Trước khi tan màu. Hỏi bác sĩ trước nếu bạn đang có bệnh da (chàm, vảy nến, viêm da…), đang dùng thuốc, đang mang thai, có hen hoặc bệnh hô hấp, từng dị ứng mỹ phẩm, hoặc có điều gì khiến bạn lo. Đó chỉ là vài ví dụ; trường hợp khác mà bạn thấy không yên tâm thì cũng hỏi bác sĩ.

Ngay tại lều phun màu. FDA (Mỹ) đã nhận báo cáo về ho, chóng mặt và ngất, chủ yếu ở buồng phun. Thấy ho nhiều hoặc chóng mặt thì ra khỏi lều và báo người phun ngay.

Khó thở, thở rất nhanh, đột ngột rất chóng mặt, hoặc bất kỳ dấu hiệu nào khác trong danh sách gọi 115 ở cuối mục này: ra khỏi lều và gọi 115 ngay, không chờ xem có đỡ không.

Nhận định của tôi: các trường hợp còn lại, ra khỏi lều rồi mà không đỡ thì dừng phun và đi khám. Bị ngất, dù tỉnh lại ngay, cũng dừng phun và đi khám: đã ngất thì nên để bác sĩ kiểm tra tìm nguyên nhân, dù trang về ngất của NHS (Anh) ghi ngất thường không phải dấu hiệu nghiêm trọng. Sản phẩm vào mắt hoặc miệng thì báo người phun ngay; thấy khó chịu thì hỏi bác sĩ.

Cũng theo NHS, gọi cấp cứu (ở Việt Nam là 115) nếu người ngất: không thở; không đánh thức được trong vòng 1 phút; chưa hồi phục hẳn hoặc khó nói, khó cử động; đau ngực hoặc tim đập dồn, rung, không đều; bị thương nặng trước hoặc sau khi ngất; co giật; hoặc ngất khi đang vận động hay đang nằm. Nhận định của tôi: gọi không dậy thì gọi 115 luôn, không đứng đếm đủ 1 phút.

Dừng tan màu và đi khám. Theo NHS (Anh), viêm da tiếp xúc làm da ngứa, phồng rộp, khô và nứt. Da sáng có thể đỏ lên, da sẫm có thể chuyển nâu sậm, tím hoặc xám. Phản ứng thường xuất hiện trong vài giờ hoặc vài ngày sau khi tiếp xúc. Dạng dị ứng ít gặp hơn dạng kích ứng, nhưng có thể do chất có trong một số sản phẩm như mỹ phẩm. NHS hướng dẫn: nếu da tiếp xúc với chất gây dị ứng hoặc kích ứng, rửa vùng da đó bằng nước ấm và chất làm mềm da càng sớm càng tốt. Triệu chứng kéo dài, tái lại hoặc nặng, hoặc bạn thấy lo, thì đi khám bác sĩ.

Nhận định của tôi: cần rửa thì rửa, dù mất màu ngay trước giờ thi. Da đã có phản ứng sau lớp 1 thì để bác sĩ xem trước khi phun lớp 2; chưa gặp được bác sĩ thì không phun lớp 2 lên vùng da đó.

Gọi 115. NHS liệt kê các dấu hiệu sốc phản vệ cần gọi cấp cứu. Ở Việt Nam, chỉ cần một dấu hiệu sau là gọi 115:

• Môi, miệng, họng hoặc lưỡi sưng lên đột ngột; hoặc
• Thở rất nhanh hoặc khó thở, có thể khò khè, có cảm giác nghẹt hoặc phải há miệng để thở; hoặc
• Họng thắt lại hoặc khó nuốt; hoặc
• Da, lưỡi hoặc môi chuyển tái xanh, xám hoặc nhợt; hoặc
• Đột ngột rất lú lẫn, lơ mơ hoặc chóng mặt; hoặc
• Ngất và không đánh thức được.

Người gặp các dấu hiệu trên cũng có thể bị phát ban sưng, gồ lên hoặc ngứa.

Danh sách này không đầy đủ: thấy tình trạng nào khiến bạn nghĩ là nguy cấp thì cũng gọi 115.

Ảnh tan màu và màu da trên sân khấu Kevin’s Classic lần 5

Dưới đây là ảnh hậu trường, lều phun màu và màu da dưới đèn sân khấu ở Kevin’s Classic lần 5 tại Bắc Ninh.

Câu hỏi thường gặp về tan màu thi đấu thể hình

Tan màu thi đấu là gì?

Tan màu thi đấu là bước phủ màu nâu lên da trước giờ thi thể hình, bằng sản phẩm tự nhuộm hoặc phun màu. Luật IFBB ghi các sản phẩm này “may be used” (được dùng), miễn là màu lau không ra.

VĐV thể hình bôi gì lên người?

VĐV thể hình phủ lên người lớp màu tan, có thể thêm dầu hoặc kem dưỡng: luật IFBB cho dùng “in moderation” (vừa phải) và cấm bôi dầu quá mức. Nhũ, kim tuyến thì IFBB và WBPF đều cấm.

Tan màu giữ được bao lâu, có hết không?

Màu tan, cũng như màu nhuộm da nâu, không giữ mãi: màu nằm ở bề mặt da và nhạt dần. Theo FDA (Mỹ), bronzer (như kem dưỡng có màu, phấn phủ) trôi dần theo thời gian. Màu nhạt không phải lý do để nằm giường tắm nắng hay phơi nắng.

Tự tan màu ở nhà trước khi thi được không?

Luật IFBB cho dùng sản phẩm tự nhuộm; phun màu chuyên nghiệp thì được dùng “if applied by the professional companies and qualified personnel” (khi do đơn vị chuyên nghiệp và người có chuyên môn thực hiện). Màu phải lau không ra, không nhũ, và theo luật WBPF, không dây ra trang phục thi. Giải trong nước có điều lệ riêng, nên hỏi ban tổ chức giải bạn dự trước khi tự làm.

Tan màu có hại da không?

FDA (Mỹ) đã nhận báo cáo về phát ban và, chủ yếu ở buồng phun, ho, chóng mặt, ngất sau khi tan màu, và ghi chưa chắc nguyên nhân là thành phần nào, dị ứng của từng người hay yếu tố khác. Phun toàn thân bằng DHA chưa được FDA duyệt, nên khi phun hãy yêu cầu biện pháp bảo vệ mắt, môi, niêm mạc và tránh hít phải. Đang có bệnh, đang dùng thuốc, đang mang thai hoặc có điều gì khiến bạn lo thì hỏi bác sĩ trước; da có phản ứng thì dừng và làm theo mục Khi nào dừng tan màu và đi khám, khi nào gọi 115; khó thở, thở rất nhanh hoặc đột ngột rất chóng mặt thì gọi 115 ngay.

Đọc tiếp trước ngày thi

Sắp thi lần đầu? Đọc tiếp bài thi thể hình lần đầu cần chuẩn bị gì.

Về tác giả

Nguyễn Bảo Bằng: HLV thể hình, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Cử tạ, Thể dục, Thể hình tỉnh Nghệ An (nhiệm kỳ 2025–2030), Giám đốc Công ty TNHH NBB GYM. Tôi giành 2 Huy chương Bạc Giải Thể hình mở rộng Hà Nội 10/2018, làm trọng tài 5 giải trong 6 năm ở 2 cấp: 4 mùa cấp tỉnh Nghệ An (2020, 2022, 2023, 2025) và 1 giải CLB TP Vinh mở rộng (2024). Tôi chưa làm trọng tài giải Kevin’s Classic.

Bài viết là thông tin chung, không thay tư vấn của bác sĩ da liễu. Xem thêm trang giới thiệu tác giả.