Các hạng mục thi thể hình: khác nhau ở đâu, bạn hợp hạng nào?

Các hạng mục thi thể hình thường gặp trong luật hai liên đoàn quốc tế IFBB (International Fitness & Bodybuilding Federation) và WBPF (World Bodybuilding & Physique Sports Federation) gồm Bodybuilding, Classic Physique, Men’s Physique, Athletic Physique cho nam và Bikini, Wellness, Bodyfitness, Women’s Physique cho nữ. Cùng một thân hình cơ to, khô, nét: ở Bodybuilding được cộng điểm, sang Men’s Physique lại bị trừ.

Các hạng khác nhau ở bốn điểm: chấm cơ to hay dáng thể thao, chia theo cân nặng hay chiều cao, mặc quần gì, có bài tự do hay không. Số liệu trong bài lấy từ luật gốc IFBB (bản 2024, 2026) và WBPF (bản 2018) cho giải cấp thế giới; giải trong nước có thể chia hạng khác.

Bảng so sánh các hạng mục thi thể hình theo luật IFBB và WBPF

Bảng dưới có 11 hạng (Bodybuilding ghi cả IFBB và WBPF); số chia hạng là của giải cấp thế giới.

Hạng (liên đoàn, bản luật)	Ai hợp	Chia hạng	Trang phục	Bài tự do
Bodybuilding (IFBB 2026)	Cơ to, dày, nét	9 hạng cân, 3 hạng chiều cao	Trunks	Không (posedown không chấm)
Bodybuilding (WBPF 2018)	Cơ to, dày, nét	10 hạng cân	Trunks	60 giây, có chấm
Classic Bodybuilding (IFBB 2024)	Cơ tròn, chắc, ít mỡ	5 hạng chiều cao, trần cân	Gymnastic shorts	60 giây
Classic Physique (IFBB 2024)	Dáng cổ điển, hài hoà	5 hạng chiều cao, trần cân nới hơn	Gymnastic shorts	60 giây
Men’s Physique (IFBB 2024)	Cơ vừa, quá to bị trừ điểm	6 hạng chiều cao, không trần cân	Board shorts	Không
Muscular Men’s Physique (IFBB 2024)	Cơ lớn hơn Men’s Physique một chút	2 hạng chiều cao	Board shorts	Không
Athletic Physique (WBPF 2018)	Ít cơ hơn thể hình, vẫn thể thao	5 hạng chiều cao (nam), trần cân	Tights hoặc trunks che hết mông	60 giây, có chấm
Sport Physique (WBPF 2018)	Dáng người mẫu thể thao	4 hạng chiều cao (nam), trần cân	Board shorts	Không
Bikini (IFBB 2024)	Nữ hài hoà, không chấm cơ	8 hạng chiều cao	Bikini 2 mảnh, giày cao gót	Không
Wellness (IFBB 2024)	Nữ có hông, mông, đùi lớn hơn một chút	4 hạng chiều cao	Bikini	Không
Bodyfitness (IFBB 2024)	Nữ cơ tròn, chắc, không to	4 hạng chiều cao	Bikini 2 mảnh trơn	Không
Women’s Physique (IFBB 2024)	Nữ cơ thể thao, có kích thước cơ	2 hạng chiều cao	Bikini, chân trần	60 giây

Giải nghĩa thuật ngữ: trunks là quần posing ngắn; gymnastic shorts là quần short thể dục; board shorts là quần short đi biển; trần cân là cân nặng tối đa được phép theo chiều cao; quarter turns là xoay 1/4, đứng lần lượt bốn hướng cho trọng tài nhìn; posedown là màn so dáng tự do cuối chung kết; I-walking là phần đi ra giữa sân khấu, dừng lại tạo dáng.

Chọn nhanh cho nam:

• Cơ to, dày, muốn gồng đủ tư thế: Bodybuilding.
• Thân hình thon, vai rộng, eo nhỏ, không muốn gồng: Men’s Physique.
• Ở giữa hai kiểu: Classic Physique.
• Muốn vừa xoay 1/4 vừa gồng tư thế và có bài tự do: Athletic Physique (WBPF).

Chọn nhanh cho nữ:

• Không muốn bị chấm cơ: Bikini.
• Hông, mông, đùi nổi bật: Wellness.
• Cơ tròn, chắc, không to: Bodyfitness.
• Nhiều cơ, muốn có bài tự do: Women’s Physique.

Đối chiếu số đo: xem mục lần đầu thi thể hình nên chọn hạng nào.

Có phải hạng nào cũng chấm cơ càng to càng tốt?

Có thể bạn đang nghĩ hạng nào cũng chấm theo kiểu “cơ càng to càng tốt”. Luật IFBB nói khác.

Bodybuilding (IFBB bản 2026) thưởng cơ to, dày, nét. Men’s Physique (IFBB 2024) trừ điểm thân hình quá to, quá cứng, quá khô hoặc quá ít mỡ, và luật nhắc trọng tài: “this is not a bodybuilding contest” (đây không phải cuộc thi Bodybuilding).

Các hạng mục thi thể hình nam

Bodybuilding là gì

Bodybuilding (thể hình truyền thống) là hạng chấm cơ bắp trên toàn thân. Theo luật Men’s Bodybuilding của IFBB bản 2026, trọng tài xét “the degree of proportion, symmetry, muscle size and quality”, tức tỷ lệ, độ cân đối, độ to và chất lượng cơ. Xem thêm bài 5 tiêu chí chấm một body nam đẹp.

Ở giải cấp thế giới, luật IFBB 2026 có cả hạng cân và hạng chiều cao: 9 hạng cân (tới 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95, 100 kg và trên 100 kg) và 3 hạng chiều cao (tới 170 cm, tới 178 cm, trên 178 cm).

Theo IFBB 2026, vận động viên mặc trunks một màu, không xuyên thấu, che ít nhất ¾ mông, cạnh tối thiểu 5 cm, không độn. Bảy tư thế bắt buộc gồm gồng hai tay trước và sau, mở xô trước và sau, ngực nghiêng, tay sau nghiêng, bụng và đùi. Chung kết bản 2026 chỉ còn tư thế bắt buộc và posedown 30–60 giây không chấm điểm; bản 2024 còn bài tự do tối đa 60 giây.

Sách luật WBPF bản 2018 cho Bodybuilding số khác: 10 hạng cân (tới 55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 100 kg và trên 100 kg), trunks che ít nhất 50% mông, cạnh tối thiểu 1 cm, top 5 chung kết có bài tự do tối đa 60 giây, có chấm điểm.

Video chung kết Bodybuilding hạng trên 70 kg, Giải Nghệ An mở rộng (kênh Nguyễn Bảo Bằng, đăng 01/06/2022) cho bạn xem một lượt chung kết thật.

Classic Physique là gì (và Classic Bodybuilding)

Classic Physique là hạng thể hình nam của IFBB, được công nhận ngày 09/11/2018, chia theo chiều cao kèm trần cân, mặc gymnastic shorts (cạnh ít nhất 15 cm, che hết mông), có tư thế Vacuum và không có tư thế mở xô. Số liệu dưới đây theo luật Men’s Classic Physique bản 2024 của IFBB.

Cách tính trần cân: lấy chiều cao (cm) trừ 100, rồi cộng thêm theo nhóm: tới 168 cm cộng 4 kg, tới 171 cm cộng 6, tới 175 cm cộng 8, tới 180 cm cộng 11, trên 180 đến 188 cm cộng 13. Bạn cao 175 cm thì nặng tối đa 83 kg.

Classic Physique có 7 tư thế bắt buộc: gồng hai tay trước và sau, ngực nghiêng, tay sau nghiêng, Vacuum, bụng và đùi, và một tư thế cổ điển tự chọn đứng mặt trước. Vacuum là thở ra sâu, hóp bụng, kéo rốn về cột sống. Bài tự do 60 giây ở chung kết được chấm 50% thân hình và 50% bài diễn (IFBB Classic Physique 2024, Art. 17.1.2).

Classic Bodybuilding (IFBB 2024) cho thân hình ít cơ hơn Bodybuilding; chia 5 nhóm chiều cao với trần cân chặt hơn (hạng tới 175 cm chỉ cộng 4 kg), mặc gymnastic shorts, gồng 7 tư thế của Bodybuilding, bài tự do 60 giây chấm 50/50.

Men’s Physique là gì (và Muscular Men’s Physique)

Men’s Physique là hạng IFBB cho nam muốn có “a less muscular, yet athletic and aesthetically pleasing physique”, tức thân hình ít cơ hơn nhưng thể thao và đẹp mắt (Article 1, luật Men’s Physique của IFBB bản 2024).

Theo IFBB bản 2024, giải cấp thế giới chia Men’s Physique chỉ theo chiều cao, không trần cân, thành 6 hạng: tới 170, 173, 176, 179, 182 cm và trên 182 cm.

Men’s Physique mặc board shorts rộng, không xuyên thấu, dài tới mép trên đầu gối; quần lycra bó bị cấm (IFBB Men’s Physique 2024, Art. 6.1.1–6.1.2). Hạng này chỉ thi xoay 1/4, không gồng tư thế, không có bài tự do.

Luật coi tỷ lệ dọc (chân so với thân) và tỷ lệ ngang (hông, eo so với vai) là yếu tố then chốt; trọng tài cũng tìm người có phong thái sân khấu tốt nhất.

Muscular Men’s Physique (IFBB thêm năm 2016) dành cho người có cơ lớn hơn một chút so với Men’s Physique thường; IFBB bản 2024 chia 2 hạng: tới 179 cm và trên 179 cm.

Athletic Physique là gì (và Sport Physique)

Athletic Physique là hạng của WBPF; IFBB không có hạng này. Luật WBPF bản 2018 dành hạng này cho người muốn có “a less muscular, yet athletic and aesthetically pleasing physique rather than a bodybuilding physique”, tức thân hình ít cơ hơn nhưng thể thao, đẹp mắt, thay vì kiểu thể hình truyền thống.

Theo WBPF 2018 (giải cấp thế giới), nam chia 5 hạng theo chiều cao, trần cân bằng (chiều cao − 100) cộng từ 2 kg (tới 160 cm) đến 10 kg (trên 182 cm). Quần thi là tights (quần bó) hoặc trunks che trọn mông, không độn. Vòng so sánh gồm 4 lần xoay 1/4 rồi 7 tư thế bắt buộc (WBPF 2018, Art. 17.2.3); top 5 chung kết có bài tự do 60 giây được chấm điểm.

Sport Physique (WBPF 2018) là hạng tương đương Men’s Physique bên IFBB: chia 4 hạng chiều cao, trần cân từ (chiều cao − 100) trừ 2 kg đến cộng 4 kg; mặc board shorts, cấm lycra bó, đi chữ T rồi 4 lần xoay 1/4, không có bài tự do. Trọng tài tìm dáng người mẫu thể thao; cơ quá to, quá nét bị trừ điểm.

Các hạng mục thi thể hình nữ: Bikini, Wellness, Bodyfitness, Women’s Physique

Tôi xếp bốn hạng nữ của IFBB (bản 2024) từ ít cơ đến nhiều cơ, từ Bikini đến Women’s Physique.

Bikini là gì

Bikini (nhiều bài tiếng Việt vẫn gọi tên cũ “Bikini Fitness”, IFBB đã đổi năm 2021) là hạng IFBB không chấm cơ: luật bản 2024 ghi “muscularity development and muscle quality is not assessed”, tức không chấm độ phát triển và chất lượng cơ; thân hình quá nhiều cơ bị trừ điểm. Giải cấp thế giới (IFBB 2024) chia Bikini 8 hạng chiều cao, từ tới 158 cm đến trên 172 cm. Thí sinh xoay 1/4 và I-walking.

Wellness là gì

Wellness là hạng IFBB cho “women with slightly bigger body mass in the hips, buttocks and thighs area”, tức phụ nữ có hông, mông và đùi lớn hơn một chút. IFBB 2024 chia Wellness 4 hạng chiều cao, từ tới 158 cm đến trên 168 cm.

Bikini khác Wellness ở dáng người (Wellness hông, mông, đùi lớn hơn một chút), ở quần (Bikini che tối thiểu 1/3 mông, Wellness 1/2) và số hạng chiều cao (Bikini 8, Wellness 4). Cả hai thi I-walking và xoay 1/4, không có bài tự do.

Bodyfitness là gì

Bodyfitness là hạng IFBB cho nữ có nhóm cơ tròn, chắc, ít mỡ, không tách thớ sâu. Luật IFBB 2024 ghi vận động viên cần “shape to their muscle but not the size”, tức có dáng cơ nhưng không có kích thước, độ nét, gân máu như Women’s Physique. Giải cấp thế giới chia Bodyfitness 4 hạng chiều cao như Wellness, cũng thi I-walking và xoay 1/4.

Women’s Physique là gì

Women’s Physique là hạng IFBB thay cho Women’s Bodybuilding từ năm 2013, cho phụ nữ muốn thân hình thể thao, nhiều cơ nhưng ít cơ hơn thể hình nữ trước đây. Theo luật Women’s Physique của IFBB bản 2024 chia 2 hạng: tới 163 cm và trên 163 cm. Thí sinh đi chân trần, xoay 1/4 và làm 4 tư thế bắt buộc: gồng hai tay trước (bàn tay mở), ngực nghiêng, gồng hai tay sau (bàn tay mở), tay sau nghiêng. Chung kết có bài tự do 60 giây.

Cùng tên hạng nhưng khác liên đoàn thì khác luật

Bạn đọc hai bài về cùng một hạng mà số liệu vênh nhau thì thường là do một bài dẫn luật IFBB, bài kia dẫn luật WBPF.

• Men’s Physique: IFBB bản 2024 chia chỉ theo chiều cao, không trần cân; WBPF bản 2018 không có hạng này, hạng tương đương Sport Physique có trần cân và đi chữ T.

Luật cũng đổi theo năm: Classic Physique của IFBB bản 2023 có xoay 1/4 trước 7 tư thế bắt buộc, bản 2024 đã bỏ.

Ví dụ ở Việt Nam: các nội dung thi của giải Kevin’s Classic

Các nội dung thi ở giải Kevin’s Classic trùng tên với các hạng của liên đoàn quốc tế, nhưng cách chia hạng và luật chấm nằm trong điều lệ từng mùa giải. Giải thể hình Kevin’s Classic do anh Nguyễn Thế Quý tổ chức.

Về mùa Biên Hòa mở rộng 2024, Báo Đồng Nai ngày 27/04/2024 đưa tin: body trẻ, phong trào và chuyên nghiệp chia theo kg, có thêm nhóm lão tướng body; nam Physique chia đến 165, đến 170, đến 175 và trên 175 cm; nam Physique trẻ đến 170 và trên 170 cm; nữ Sport Physique đến 160 và trên 160 cm. Cách chia Physique theo cm khớp cách IFBB chia Men’s Physique, nhưng không nói lên luật chấm của giải.

Nội dung thi đổi qua từng lần: Lần 4 Amateur (12/05/2026) có nhóm trẻ, bán chuyên, Bikini và Body nữ; Lần 5 tại Bắc Ninh nhận nhạc cho Bodybuilding và Athletic Physique, bài tự chọn 30–60 giây; điều lệ Lần 6 (14–15/12/2026) thêm toàn năng bán chuyên cho Bodybuilding và Men Physique.

Lần đầu thi thể hình nên chọn hạng nào

Khi ngồi ghế trọng tài ở các giải tôi chấm tại Nghệ An, tôi so những người đứng cạnh nhau trong cùng lượt, và mỗi trọng tài chấm một phiếu riêng (xem bài trọng tài thể hình là ai). Người thi lần đầu chọn sai hạng là tự đứng cạnh những thân hình mà luật hạng đó ưu tiên hơn mình.

Người cao 172 cm, theo IFBB 2024 (giải cấp thế giới), vào Classic Physique tới 175 cm, trần cân 172 − 100 + 8 = 80 kg; Men’s Physique tới 173 cm, không trần cân. Ở Kevin’s Classic Biên Hòa 2024, người đó thuộc nam Physique đến 175 cm (Báo Đồng Nai). Giải bạn dự có thể chia khác, xem điều lệ.

Năm bước chọn hạng:

Bước	Việc cần làm	Vì sao
1	Đo chiều cao, cân nặng hiện tại; chọn hạng theo số đo đang có, đừng ép cân để vào hạng.	Classic Physique, Classic Bodybuilding (IFBB 2024), Athletic Physique và Sport Physique (WBPF 2018) có trần cân theo chiều cao.
2	Xin điều lệ giải: chia theo kg hay cm, có trần cân không, có nhóm trẻ, bán chuyên, phong trào không.	Giải trong nước có thể chia khác.
3	Chọn 1–2 hạng từ khối “Chọn nhanh”, rồi đọc mục riêng từng hạng.	Mỗi hạng một bộ tiêu chí riêng.
4	Kiểm tra hạng đó có bài tự do không, dài bao lâu.	IFBB 2026 bỏ bài tự do ở Bodybuilding, nhưng Lần 5 Kevin’s Classic vẫn nhận nhạc cho Bodybuilding: giải trong nước có thể khác luật IFBB 2026.
5	Chuẩn bị đúng trang phục, tập tư thế bắt buộc hoặc xoay 1/4 của hạng.	Mỗi hạng quy định kiểu quần riêng; mặc sai kiểu là rủi ro, trừ khi ban tổ chức cho đổi (ví dụ IFBB 2026 có thể yêu cầu mặc gymnastic shorts ở nước cấm quần posing).

Việc khác cho lần đầu lên sân khấu: xem bài thi thể hình lần đầu cần chuẩn bị gì.

Sai lầm thường gặp khi chọn hạng thi

• Quá to ở Men’s Physique hoặc Bikini: hai hạng này trừ điểm thân hình quá nhiều cơ, quá cứng; Men’s Physique trừ thêm quá khô (IFBB 2024).
• Mặc sai quần: mặc lycra bó ở Men’s Physique (IFBB Men’s Physique 2024, Art. 6.1.1–6.1.2).
• Đọc sai bản luật: áp số chia hạng cấp thế giới, hoặc luật Bodybuilding 2024, vào giải 2026 hay giải phong trào.
• Ép cân để lọt vào một hạng: chọn theo chiều cao, cân nặng hiện tại.

Câu hỏi thường gặp về các hạng mục thi thể hình

Men’s Physique là gì?

Men’s Physique là hạng IFBB cho thân hình ít cơ hơn Bodybuilding nhưng thể thao, đẹp mắt, mặc board shorts; luật IFBB bản 2024 chia giải cấp thế giới thành 6 hạng chiều cao, chỉ thi xoay 1/4.

Men’s Physique khác Bodybuilding thế nào?

Bodybuilding (IFBB bản 2026) chấm độ to, dày của cơ, chia theo hạng cân và hạng chiều cao, mặc trunks, gồng 7 tư thế bắt buộc; Men’s Physique (IFBB bản 2024) trừ điểm cơ quá to, quá khô, chia theo chiều cao, mặc board shorts và chỉ xoay 1/4.

Classic Physique là gì?

Classic Physique là hạng thể hình nam của IFBB, công nhận năm 2018, chia theo chiều cao kèm trần cân, mặc gymnastic shorts, có tư thế Vacuum và không có tư thế mở xô (luật IFBB bản 2024, giải cấp thế giới).

Athletic Physique là gì?

Athletic Physique là hạng của WBPF; IFBB không có hạng này. Luật WBPF bản 2018 chia nam ở giải cấp thế giới thành 5 hạng chiều cao kèm trần cân; vừa xoay 1/4 vừa gồng 7 tư thế.

Các hạng mục thi thể hình nữ gồm những hạng nào?

IFBB (bản 2024) có Bikini (không chấm độ phát triển cơ), Wellness (cho người có hông, mông, đùi lớn hơn một chút), Bodyfitness (có dáng cơ nhưng không có kích thước) và Women’s Physique (nhiều cơ, có bài tự do 60 giây). WBPF (bản 2018) có Athletic Physique và Sport Physique nữ (mỗi hạng 2 nhóm: tới 165 cm và trên 165 cm), cùng Model Physique nữ.

Các hạng cân thi đấu thể hình chia thế nào?

Giải cấp thế giới chia Bodybuilding thành 9 hạng cân theo IFBB bản 2026 (tới 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95, 100 kg và trên 100 kg; luật có cả hạng cân và hạng chiều cao) hoặc 10 hạng cân theo WBPF bản 2018 (tới 55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 100 kg và trên 100 kg). Giải trong nước có thể chia khác, như Kevin’s Classic Biên Hòa 2024 chia nam body phong trào 60, 70, 80 và trên 80 kg (theo Báo Đồng Nai).

Lịch thi và cách đăng ký các mùa, bạn xem ở trang giải thể hình Kevin’s Classic.

Về tác giả

Nguyễn Bảo Bằng, HLV thể hình, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Cử tạ, Thể dục, Thể hình tỉnh Nghệ An (nhiệm kỳ 2025–2030), Giám đốc Công ty TNHH NBB GYM. Trong 6 năm, tôi làm trọng tài 5 giải ở 2 cấp: 4 mùa cấp tỉnh Nghệ An (2020, 2022, 2023, 2025) và giải CLB TP Vinh mở rộng 2024. Tôi được Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An tặng Giấy khen (Quyết định 48/QĐ-SVHTTDL ngày 30/01/2026). Về thi đấu, tôi có 2 HCB ở Giải Thể hình mở rộng Hà Nội tháng 10/2018. Đọc thêm về hành trình của tôi. Bài này chỉ giải thích luật thi, không thay cho lời khuyên y tế, và bạn không nên ép cân để lọt vào một hạng nào.