PT freelance, còn gọi là PT tự do hay huấn luyện viên tự do, là PT (personal trainer, huấn luyện viên cá nhân) không làm thuê cho phòng tập nào: tự nhận khách, tự thoả thuận giá và chỗ tập với bạn, ở nhà riêng, công viên hoặc phòng gym cho phép PT bên ngoài.
PT kèm 1:1: người dạy đứng cạnh, chỉnh từng động tác ngay tại chỗ.
Tôi là Nguyễn Bảo Bằng, huấn luyện viên thể hình. Tôi có PT kèm tại phòng tập và kèm học viên PT Online, nên nhìn chuyện này từ cả hai phía; mọi con số trong bài đều có nguồn để bạn tự đối chiếu.
Theo kinh nghiệm hơn tám năm làm nghề của tôi, PT tự do không giỏi hơn hay kém hơn PT phòng tập; chỗ khác là ai chịu trách nhiệm khi có chuyện. Sắp trả tiền cho một PT tự do thì việc đầu tiên nên làm là chia thanh toán theo khối buổi, đừng trả trước cả gói. Đây là kinh nghiệm nghề và thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý hay y tế.
PT tự do khác PT của phòng tập ở đâu?
PT tự do và PT của phòng tập khác nhau ở năm chỗ: ai trả tiền cho PT, ai đặt giá và chỗ tập, ai dạy thay khi PT nghỉ, ai chịu trách nhiệm khi có chuyện, và giấy tờ bạn hỏi được. Theo tôi, chỗ khác lớn nhất là trách nhiệm: thuê PT tự do thì chỉ có chính PT đó chịu trách nhiệm, nên điều gì bạn muốn được bảo vệ phải thoả thuận rõ từ đầu.
PT tự do
PT của phòng tập
Ai trả tiền cho PT
Bạn trả thẳng cho PT
Bạn trả cho phòng tập; PT nhận lương, hoa hồng từ phòng
Chỗ tập và giá do ai đặt
Hai bên tự thoả thuận; nhà riêng, công viên hoặc phòng gym cho phép PT bên ngoài
Theo bảng giá của phòng; tập trong phòng đó
Ai dạy thay khi PT nghỉ
PT tự sắp xếp, nên thoả thuận trước
Bạn đề nghị phòng tập sắp xếp
Ai chịu trách nhiệm khi có chuyện
Chính PT đó
Có phòng tập đứng sau để bạn khiếu nại
Giấy tờ bạn hỏi được
Bằng cấp hoặc chứng nhận tập huấn; theo cách tôi đọc văn bản, không có giấy phép hành nghề cá nhân để xem
Thoả thuận với phòng tập (nơi đứng tên kinh doanh), cùng bằng cấp hoặc chứng nhận tập huấn của PT
Nhiều người tìm PT tự do vì ngại bị mời mua gói ở phòng tập; theo tôi, chuyện mời gói đến từ cách PT được trả tiền nhiều hơn là từ tính cách người dạy. Ngày 05/11/2024, báo Tuổi Trẻ dẫn lời quản lý một phòng gym ở TP.HCM: “lương cứng tại các phòng tập đa số không cao. PT chủ yếu sống nhờ kèm khách riêng”. Mời nhiều hay ít thì mỗi nơi một khác.
PT của phòng tập nhận lương và hoa hồng từ phòng; PT tự do thì tự nhận khách.
Cần hiểu PT là gì từ gốc thì đọc bài PT gym là gì.
Giá PT freelance bao nhiêu?
Không có bảng giá PT freelance chung: giá thuê PT tự do do hai bên tự thoả thuận. Tôi không tra ra cơ quan hay hiệp hội nào công bố mức giá này.
Mốc có thật tôi đưa ra được là giá PT kèm 1:1 tại CLB GYM BẢO BẰNG của tôi ở Cửa Lò, Nghệ An, quy ra khoảng 167.000–333.000đ mỗi buổi tuỳ gói. Đây là giá PT của phòng tập, không phải giá PT tự do; ở thành phố lớn giá có thể khác.
Gói
Quy ra mỗi buổi (tôi tự chia)
Giá
Số buổi
1 tháng
≈ 333.000đ
8.000.000đ
24 buổi (6 buổi/tuần)
3 tháng
250.000đ
18.000.000đ
72 buổi
6 tháng
≈ 167.000đ
24.000.000đ
144 buổi
Học viên PT ở CLB của tôi được tặng thẻ tập.
CLB GYM BẢO BẰNG, Cửa Lò: mốc giá PT kèm 1:1 tại phòng trong bảng trên.
Theo kinh nghiệm nghề của tôi, người thuê PT tự do hay quên hỏi ba khoản (cùng với phí ra vào phòng tập ở rủi ro 4 bên dưới):
Vé tập của chính bạn: tiền thuê PT là tiền công dạy; vé hoặc thẻ tập của bạn có thể là khoản riêng.
Tính theo buổi hay theo tháng: tính theo tháng mà nghỉ vài buổi thì mỗi buổi đắt lên.
Buổi bị huỷ thì tính sao: bạn huỷ, PT huỷ hay trời mưa khi tập ở công viên đều nên nói rõ từ trước.
Luật Việt Nam không có chức danh “PT”, chỉ có “người hướng dẫn tập luyện”, và điều kiện về người này đặt lên cơ sở kinh doanh.
Báo Điện tử Chính phủ giải thích điều kiện kinh doanh thể thao: doanh nghiệp “nếu có cung cấp dịch vụ hướng dẫn tập luyện hoặc kinh doanh hoạt động thể thao thuộc danh mục hoạt động thể thao bắt buộc có người hướng dẫn tập luyện mới phải đáp ứng điều kiện có người hướng dẫn tập luyện theo quy định tại khoản 1 Điều 13 Nghị định số 36/2019/NĐ-CP.”
Thể hình không thuộc danh mục 9 hoạt động bắt buộc đó (Thông tư 04/2019/TT-BVHTTDL), nhưng nơi có cung cấp dịch vụ hướng dẫn tập luyện vẫn phải đáp ứng điều kiện này.
Một khoá tập huấn chuyên môn cho người hướng dẫn tập luyện ở Nghệ An. Ảnh: Ban tổ chức.
Khoản 1 Điều 13 Nghị định 36/2019/NĐ-CP yêu cầu người hướng dẫn đáp ứng một trong các điều kiện: đẳng cấp huấn luyện viên hoặc vận động viên, bằng cấp về chuyên ngành thể dục thể thao từ bậc trung cấp trở lên, hoặc đã được tập huấn chuyên môn. Chi tiết ở bài chứng chỉ huấn luyện viên thể hình.
PT tự do có hợp pháp không thì văn bản tôi dẫn không nói thẳng. Theo cách tôi đọc, không có giấy phép hành nghề cá nhân nào để bạn đòi xem; hãy hỏi bằng cấp, chứng nhận tập huấn rồi đối chiếu với ba điều kiện trên. Phần tự bảo vệ còn lại nằm ở bản thoả thuận.
Hợp đồng PT freelance nên ghi những gì?
Hợp đồng PT freelance nên ghi sáu thứ: số buổi và thời hạn; địa điểm tập; người dạy; lịch thanh toán theo khối buổi kèm sổ buổi đã dạy; cách huỷ, dời buổi và chấm dứt; việc hỏi sức khoẻ trước buổi đầu.
Sáu điều nên ghi trong thoả thuận thuê PT tự do.
Theo cách tôi đọc văn bản, thoả thuận thuê PT freelance về bản chất gần với hợp đồng dịch vụ trong Bộ luật Dân sự 2015 (số 91/2015/QH13). Điều 513 định nghĩa hợp đồng dịch vụ là “sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.”
Điều 516 khoản 1 cho bên thuê quyền “Yêu cầu bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc theo đúng chất lượng, số lượng, thời hạn, địa điểm và thỏa thuận khác.” Điều 517 khoản 2 ghi bên cung ứng “Không được giao cho người khác thực hiện thay công việc nếu không có sự đồng ý của bên sử dụng dịch vụ.” Không ghi ra giấy thì khi có chuyện, bạn khó chỉ ra PT đã làm sai điều gì.
Dừng giữa chừng có hai trường hợp:
Bạn tự muốn dừng vì thấy tập tiếp không có lợi: theo Điều 520 khoản 1, bạn được đơn phương chấm dứt, nhưng phải báo cho PT biết trước một thời gian hợp lý, trả tiền phần đã dạy và bồi thường thiệt hại.
PT vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ: theo Điều 516 khoản 2, bạn được đơn phương chấm dứt và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Ghi gì
Vì sao
Số buổi, thời hạn
Có con số mới đối chiếu được (Điều 516).
Địa điểm, ai trả phí ra vào phòng
Chỗ tập có thể thu phí PT bên ngoài; hỏi phòng tập trước.
Đích danh người dạy
Dạy thay cần bạn đồng ý (Điều 517).
Thanh toán theo khối buổi, sổ buổi hai bên cùng xác nhận
Bạn tự dừng thì vẫn trả phần đã dạy và bồi thường (Điều 520, xem trên); chia khối để khỏi trả trước khoản lớn.
Cách huỷ, dời buổi, chấm dứt cho cả hai phía
Hai trường hợp dừng kéo theo nghĩa vụ khác nhau.
Hỏi tiền sử bệnh trước buổi đầu
Để PT biết khi nào bạn cần hỏi bác sĩ trước và tránh bài không hợp; PT hỏi không thay việc khám.
Văn bản cho hai bên căn cứ đối chiếu, nhưng không bảo đảm chắc chắn đòi lại được tiền. Tranh chấp cụ thể thì hỏi luật sư.
5 rủi ro khi thuê PT freelance và cách chặn từng cái
Năm rủi ro dưới đây là kinh nghiệm nghề của tôi, không phải thống kê. Mỗi rủi ro kèm một cách chặn làm được trước khi chuyển tiền.
1. Trả trước khoản lớn rồi người dạy nghỉ ngang
Trả trước cả gói cho PT tự do rồi người dạy nghỉ ngang là rủi ro mất tiền trực tiếp: không có phòng tập đứng sau, lấy lại phần chưa dạy phần lớn trông vào thiện chí của người đó, hoặc vào những gì hai bên đã ghi ra giấy.
Cách chặn là chia nhỏ thanh toán theo khối buổi, có sổ buổi hai bên cùng xác nhận; phần đã dạy vẫn phải trả, sổ buổi giúp tính rõ.
2. Không kiểm được chuyên môn
Chuyên môn của PT tự do khó kiểm, vì theo cách tôi đọc văn bản, không có giấy phép hành nghề cá nhân nào để bạn đòi xem. Cách chặn là hỏi bằng cấp hoặc chứng nhận tập huấn rồi tự đối chiếu, theo cách tra hồ sơ một huấn luyện viên thể hình. Để ý thêm xem họ có hỏi tiền sử bệnh của bạn trước buổi đầu không: theo tôi, một PT tử tế, dù tự do hay của phòng tập, sẽ hỏi và khuyên bạn hỏi bác sĩ khi cần; người không hỏi gì là một tín hiệu đáng để ý.
3. Người dạy giao lại cho người khác
PT tự do giao khách cho người khác dạy thay nghĩa là bạn trả tiền cho một người nhưng tập với người bạn chưa kiểm lần nào. Cách chặn là ghi đích danh người dạy trong thoả thuận, dựa vào khoản 2 Điều 517 đã dẫn ở mục hợp đồng.
4. Chỗ tập không cho PT bên ngoài vào hoặc phát sinh phí
Chỗ tập không cho PT bên ngoài vào, hoặc thu thêm phí, thường đến buổi đầu mới lộ ra. Cách chặn là hỏi phòng tập trước khi chốt với PT: có cho vào không, thu phí không, ai trả.
5. Có sự cố khi đang tập mà không ai đứng ra
Có sự cố khi đang tập, như chấn thương hay ngất, mà không tổ chức nào chịu trách nhiệm là rủi ro riêng khi thuê PT tự do: ở công viên hay nhà riêng, người đứng cạnh bạn chỉ có người dạy.
Cách chặn là hỏi người dạy đã từng xử lý sự cố khi tập chưa, và thống nhất trước ai gọi 115, địa chỉ chỗ tập là gì. Dấu hiệu cần gọi 115 hoặc đi cấp cứu, kể cả với chấn thương, nằm ở mục Khi nào cần dừng tập hoặc hỏi bác sĩ?
Khi nào PT online hợp hơn PT tự do, và khi nào ngược lại?
Cần người đứng cạnh chỉnh tại chỗ hoặc bảo hộ khi tập tạ nặng thì nên chọn PT kèm trực tiếp, tự do hay của phòng tập đều được. Cần linh hoạt giờ và chỗ tập thì PT online hợp hơn.
Theo kinh nghiệm nghề của tôi, PT kèm trực tiếp hợp hơn PT online với bốn nhóm người:
Người mới hoàn toàn, cần người đứng cạnh chỉnh từng động tác ngay tại chỗ.
Người cần có người giữ nhịp trực tiếp thì mới tập đều được.
Người đang phục hồi chấn thương theo chỉ định của bác sĩ.
Người tập tạ nặng sát ngưỡng, cần người bảo hộ đứng phía sau.
PT online hợp hơn khi bạn hay đi công tác hoặc muốn tập ở phòng gym nào cũng được, kể cả tại nhà; kèm từ xa qua giáo án, video và tin nhắn nên giờ tập do bạn chọn. Chưa cần người kèm thì thử tự tập bằng một app tập gym trước.
Trong chương trình PT Online của tôi, bước đầu bắt buộc là hỏi tiền sử bệnh; sau đó lịch tập được xếp theo thể trạng, mỗi bài có video hướng dẫn (thư viện hơn 200 video kỹ thuật), và bạn quay video gửi lại để được chỉnh kỹ thuật. Khác với PT tự do, PT Online của tôi có doanh nghiệp đứng tên (Công ty TNHH NBB GYM), và quy ra mỗi tháng chỉ khoảng 1,6 triệu (gói 3 tháng). Năm 2018, khi mới tập, chính tôi cũng thuê một HLV online viết giáo án và kèm từ xa.
Ra làm PT tự do, chuyên môn vẫn cần (khách sẽ hỏi bằng cấp hoặc chứng nhận tập huấn theo các điều kiện ở mục luật), nhưng không còn phòng tập nào mang khách tới: việc có khách và giữ khách thành việc của bạn 100%. Theo quan điểm nghề của tôi, thu nhập của PT gắn với chính phần đó, mà gần như không nơi nào dạy và ít người hỏi (xem bài nghề PT gym). Chưa có bằng cấp hay chứng nhận thì xem bài học chứng chỉ PT gym.
Tôi khuyên một PT tự do làm tối thiểu ba việc:
Thoả thuận bằng văn bản với khách, theo các dòng ở mục Hợp đồng PT freelance nên ghi những gì?
Hỏi tiền sử bệnh của khách trước buổi tập đầu tiên.
Ghi sổ buổi tập để khách thấy tiến độ của chính mình.
Khi nào cần dừng tập hoặc hỏi bác sĩ?
Hỏi bác sĩ nếu đã lâu không vận động, đang có bệnh phải điều trị, đang dùng thuốc, đang phục hồi chấn thương, hoặc có điều gì khiến bạn lo, kể cả khi đang tập đều (theo hướng dẫn của NHS, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh). Đang mang thai hoặc mới sinh cũng nên hỏi bác sĩ trước.
Cơ thể báo điều bất thường thì dừng tập trước đã.
Gọi 115 ngay, dù đang tập, sau buổi tập hay lúc nghỉ, nếu gặp một trong các dấu hiệu đau ngực theo NHS:
đau hoặc tức ngực đột ngột, không dứt;
hoặc đau lan sang tay, cổ, hàm, bụng hoặc lưng;
hoặc đau ngực kèm vã mồ hôi, buồn nôn, choáng hoặc khó thở.
Ngất khi đang tập cũng phải gọi 115, kể cả khi đã tỉnh lại (NHS xếp ngất trong lúc vận động vào nhóm cần cấp cứu).
Với chấn thương khi tập như tạ rơi hay trẹo khớp, hướng dẫn của NHS về bong gân và căng cơ khuyên đi cấp cứu nếu nghe tiếng rắc lúc bị thương, chỗ đó biến dạng hoặc lệch góc lạ, bị tê hoặc châm chích, hoặc da quanh đó xanh, xám hay lạnh khi chạm vào; đừng tự lái xe, hãy nhờ người đưa đi hoặc gọi 115. Không dồn được sức nặng lên chỗ bị thương hoặc không dùng nó bình thường được thì đi khám sớm.
Câu hỏi thường gặp về PT freelance
PT freelancer là gì?
PT freelancer là huấn luyện viên cá nhân tự do, không làm thuê cho phòng tập nào: tự nhận khách, tự thoả thuận giá, lịch và chỗ tập (nhà riêng, công viên hoặc phòng gym cho phép PT bên ngoài dẫn khách vào).
Giá thuê PT freelance bao nhiêu?
Giá thuê PT freelance không có bảng giá chung; hai bên tự thoả thuận. Mốc thật để so: PT kèm 1:1 tại CLB GYM BẢO BẰNG của tôi ở Cửa Lò, Nghệ An, quy ra khoảng 167.000–333.000đ/buổi tuỳ gói. Đó là giá PT phòng tập, không phải PT tự do; thành phố lớn có thể khác.
Thuê PT tự do có nên làm hợp đồng không?
Thuê PT tự do nên có văn bản ghi số buổi, thời hạn, địa điểm, người dạy và cách huỷ buổi. Theo cách tôi hiểu, thoả thuận này về bản chất gần với hợp đồng dịch vụ theo Điều 513 Bộ luật Dân sự 2015. Tranh chấp cụ thể thì hỏi luật sư.
PT tự do có cần chứng chỉ không?
Theo cách tôi đọc văn bản, PT tự do không có giấy phép hành nghề cá nhân để bạn đòi xem. Thể hình không thuộc danh mục bắt buộc có người hướng dẫn, nhưng nơi kinh doanh có cung cấp dịch vụ hướng dẫn tập luyện phải có người đáp ứng một trong các điều kiện của khoản 1 Điều 13 Nghị định 36/2019/NĐ-CP: đẳng cấp huấn luyện viên hoặc vận động viên, bằng cấp về chuyên ngành thể dục thể thao từ bậc trung cấp trở lên, hoặc được tập huấn chuyên môn. Hãy hỏi đúng các giấy tờ đó.
Nên thuê PT freelance hay PT online?
Cần người đứng cạnh chỉnh tại chỗ hoặc bảo hộ khi tập tạ nặng thì thuê PT kèm trực tiếp, tự do hay của phòng tập. Cần linh hoạt giờ và chỗ tập thì PT online hợp hơn; bên có doanh nghiệp đứng tên thì có nơi để khiếu nại. PT Online của tôi có chi phí thấp hơn PT kèm 1:1 tại phòng của tôi.
Nguyễn Bảo Bằng, HLV thể hình, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Cử tạ, Thể dục, Thể hình tỉnh Nghệ An (nhiệm kỳ 2025–2030); Giám đốc Công ty TNHH NBB GYM, sáng lập GYM Bảo Bằng và hệ thống PT Online. Trọng tài Giải vô địch Thể hình – Fitness tỉnh Nghệ An các mùa 2020, 2022, 2023, 2025; hơn tám năm hành nghề, hơn 1.800 học viên.
Nguyễn Bảo Bằng, HLV thể hình, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Cử tạ, Thể dục, Thể hình tỉnh Nghệ An.
